Wat is omgevingsmanagement?

Een project heeft meestal een technische aanleiding. Er moet iets worden vervangen, verbeterd, ingericht of gebouwd. Maar de omgeving kijkt niet alleen naar techniek.

Bewoners willen weten wat er voor hun deur gebeurt. Ondernemers willen bereikbaar blijven. Scholen letten op veiligheid. Beheerders kijken naar onderhoud. Bestuurders willen dat keuzes uitlegbaar zijn.

Omgevingsmanagement brengt die werelden bij elkaar. Het zorgt dat het projectteam weet wie betrokken is, wat er leeft en welke afspraken nodig zijn.

Omgevingsmanagement wordt soms gezien als communicatie. Maar het is breder dan dat.

Communicatie is informeren en uitleggen. Participatie is het betrekken van stakeholders en het ophalen van reacties, belangen of ideeën. Omgevingsmanagement organiseert het geheel daaromheen.

Het gaat ook over:

• stakeholders in beeld brengen;
• belangen en risico’s begrijpen;
• participatie voorbereiden;
• technische keuzes vertalen;
• afspraken vastleggen;
• bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie organiseren;
• signalen uit de omgeving meenemen naar ontwerp en uitvoering.

Communicatie hoort erbij, maar is niet het hele verhaal.

Omgevingsmanagement is vooral nodig bij projecten die invloed hebben op de leefomgeving. Hoe groter de impact op bewoners, ondernemers of gebruikers, hoe belangrijker het wordt.

Denk aan:

• rioolvervanging;
• herinrichting van straten of wijken;
• klimaatadaptatie;
• integrale wijkaanpakken;
• bouwrijp en woonrijp maken;
• gebiedsontwikkeling;
• werkzaamheden rond scholen, winkels of zorglocaties;
• projecten met bestuurlijke of maatschappelijke gevoeligheid.

Ook kleinere projecten kunnen omgevingsmanagement nodig hebben. Een korte afsluiting kan voor een ondernemer of zorglocatie veel betekenen.

Een omgevingsmanager is de schakel tussen projectteam en omgeving. Die rol vraagt om overzicht, inhoudelijke kennis en gevoel voor mensen.

Een omgevingsmanager doet bijvoorbeeld:

• stakeholders en belangen in kaart brengen;
• gesprekken voeren met bewoners, ondernemers en organisaties;
• participatie en communicatie voorbereiden;
• technische informatie begrijpelijk maken;
• signalen terugbrengen naar het projectteam;
• afspraken vastleggen;
• meedenken over BLVC en uitvoering;
• vragen, zorgen en verwachtingen bewaken.

Bij Gebiedsmanagers doen we dit met inhoudelijke kennis van civieltechnische projecten. Daardoor kunnen we meedenken met projectleiders, ontwerpers en beheerders, en tegelijk duidelijk blijven richting de omgeving.

Draagvlak bouw je niet achteraf. Als omgevingsmanagement pas start vlak voor uitvoering, is er vaak weinig ruimte om signalen goed te verwerken.

Vroeg starten betekent dat stakeholders, risico’s en kansen al in de voorbereiding in beeld komen. Dan kan het projectteam betere keuzes maken over ontwerp, planning, participatie en communicatie.

Niet alles hoeft aangepast te worden. Maar belangen moeten wel bekend zijn. Dat maakt keuzes beter uitlegbaar.

Goed omgevingsmanagement geeft grip op het project en de omgeving.

Voor gemeenten levert het op:

• eerder zicht op stakeholders en belangen;
• minder verrassingen richting uitvoering;
• betere afstemming tussen techniek, communicatie en beheer;
• participatie die zorgvuldiger is voorbereid;
• duidelijkere afspraken met bewoners, ondernemers en aannemer;
• betere basis voor bestuurlijke verantwoording;
• communicatie die aansluit op wat er werkelijk speelt.

Het doel is niet dat iedereen automatisch voorstander wordt. Het doel is dat het proces zorgvuldig, duidelijk en uitlegbaar is.