Brede groene wadi met beplanting en jonge bomen tussen woningen in een klimaatadaptief ingerichte woonwijk.
Dienst schedule11 min

Klimaatadaptatie

Extreme neerslag, hitte, droogte, bodemdaling en overstromingen stellen nieuwe eisen aan beleid, gebiedsontwikkeling en herinrichting. Gebiedsmanagers vertaalt klimaatrisico’s naar duidelijke ambities, uitvoerbare maatregelen en klimaatadaptieve ontwerpen.

Klimaatadaptatie is een dienst binnen ons thema Water & Klimaat. Wanneer de technische inrichting van riolering, waterberging, infiltratie, grondwater en oppervlaktewater centraal staat, werken we vanuit de dienst Stedelijk water en riolering.

In het kort

Klimaatadaptatie begint met inzicht in de kwetsbaarheden van een gebied. Waar kan wateroverlast ontstaan? Welke plekken warmen sterk op? Wat betekenen droogte, bodemdaling en overstromingsrisico’s voor bebouwing, groen en gebruik?

Gebiedsmanagers brengt deze risico’s in beeld en vertaalt ze samen met de opdrachtgever naar ambities, keuzes en maatregelen. Zo krijgt klimaatadaptatie een concrete plek in beleid, programma’s van eisen, gebiedsontwikkelingen en ontwerpen voor de openbare ruimte.

 

Wanneer heeft u deze dienst nodig?

U schakelt ons onder meer in wanneer:

  • de klimaatrisico’s van een gemeente, wijk of ontwikkeling nog niet goed in beeld zijn;
  • er al een klimaatstresstest ligt, maar nog geen duidelijke ambities of maatregelen zijn vastgesteld;
  • klimaatadaptatie moet worden vertaald naar beleid, een programma van eisen of een uitvoeringsagenda;
  • een gebiedsontwikkeling of herinrichting klimaatbestendig moet worden ontworpen;
  • wateroverlast, hitte, droogte, bodemdaling en overstromingsrisico’s samenkomen in één gebied;
  • een bestaand plan moet worden getoetst aan lokale of regionale klimaatkaders.

Onze expertises

Binnen Klimaatadaptatie bieden we verschillende expertises. U kunt ons inschakelen voor één concrete stap of voor het volledige traject van analyse tot ontwerp en uitvoering.

Klimaatstresstest en gebiedsanalyse

Met een klimaatstresstest en gebiedsanalyse brengen we kwetsbaarheden voor wateroverlast, hitte, droogte, bodemdaling en overstroming in beeld. U ziet daarbij waar een effect kan optreden én welke functies, gebruikers en natuurwaarden daar kwetsbaar voor zijn.

In een risicodialoog en uitvoeringsagenda vertalen we de analyse naar keuzes. Samen met beheerders, bestuurders en andere betrokkenen bepalen we welke risico’s acceptabel zijn, welke ambities gelden en welke maatregelen prioriteit krijgen.

Bij klimaatadaptief ontwerpen vertalen we de klimaatopgave naar een concrete inrichting. We brengen water, hitte, droogte, groen, biodiversiteit en gebruik samen in een ontwerp dat uitvoerbaar en beheerbaar is.

Van analyse tot uitvoering

We ondersteunen gemeenten en ontwikkelaars in iedere fase van klimaatadaptatie. Dat kan bij één afgebakende stap, maar ook tijdens het volledige traject van analyse en besluitvorming tot ontwerp, uitvoering en beheer.

Klimaatadaptieve wijk

Inzicht en analyse

We onderzoeken waar klimaatrisico’s en kansen liggen. Dat doen we met beschikbare gegevens, modellen, gebiedskennis en locatiebezoeken. Zo ontstaat een betrouwbare basis voor de keuzes die volgen.

  • klimaatstresstesten en gebiedsanalyses;
  • analyses van wateroverlast, hitte, droogte en overstromingsrisico’s;
  • onderzoek naar bodemdaling, grondwater en funderingsrisico’s;
  • kwetsbaarheids-, impact- en scenarioanalyses;
  • effecten op biodiversiteit, groen en bodemleven;
  • knelpunten- en kansenkaarten.
Klimaatstresstest en gebiedsanalyse

Ambitie en strategie

Een analyse geeft inzicht, maar bepaalt nog niet wat er moet gebeuren. Daarom brengen we ambities, belangen en randvoorwaarden samen en vertalen we deze naar concrete keuzes en kaders.

  • risicodialogen en ambitiesessies;
  • klimaatadaptieve programma’s van eisen en ambitiedocumenten;
  • ontwerpprincipes, uitgangspunten en toetsingskaders;
  • klimaatstrategieën en maatregelplannen;
  • uitvoeringsagenda’s met prioriteiten, verantwoordelijkheden en vervolgstappen.
Risicodialoog en uitvoeringsagenda
Brede groene wadi met beplanting en jonge bomen tussen woningen in een klimaatadaptief ingerichte woonwijk.

Ontwerp en realisatie

We vertalen de gekozen ambities naar concrete maatregelen en ontwerpen. Daarbij beoordelen we oplossingen op klimaateffect, ruimtegebruik, kosten, uitvoerbaarheid en toekomstig beheer.

  • klimaatadaptieve ontwerpen;
  • hittebestendige inrichting en groenblauwe structuren;
  • maatregelen voor droogte, grondwater en bodemdaling;
  • berekeningen, technische tekeningen en ontwerpnota’s;
  • toetsing van plannen en ontwerpen aan geldende klimaatkaders;
  • begeleiding tijdens realisatie en overdracht naar beheer.

Wanneer droogte, bodemdaling of een herinrichting vraagt om gerichte sturing van de grondwaterstand, combineren we klimaatadaptatie met onze expertise actief grondwaterbeheer.

Klimaatadaptief ontwerpen
een foto van een spuwer in de tuin van een bewoner

Klimaatadaptatie op particulier terrein

Een deel van de klimaatopgave ligt op particulier terrein. Tuinen, daken en andere verhardingen beïnvloeden hoeveel regenwater het riool bereikt, hoeveel water in de bodem zakt en hoe sterk een wijk opwarmt.

Vanuit onze dienst Afkoppelcoach brengen we eerst de kansen per straat en perceel in beeld. Daarna bezoeken en adviseren we bewoners en begeleiden we hen bij het afkoppelen en lokaal verwerken van regenwater.

Zo sluiten maatregelen op particulier terrein aan op de inrichting van de openbare ruimte.

Lees meer over de afkoppelcoach

Zo werken wij

We beginnen met de locatie, de beschikbare informatie en de vraag van de opdrachtgever. Samen bepalen we welke risico’s onderzocht moeten worden, welke besluiten nodig zijn en wat het traject concreet moet opleveren.

Vervolgens brengen we de kwetsbaarheden in beeld, begeleiden we het gesprek over ambities en werken we maatregelen uit. We beoordelen deze op effect, ruimtebeslag, kosten, uitvoerbaarheid en beheer. Waar nodig blijven we betrokken tot en met de realisatie en overdracht.

Waarom Gebiedsmanagers?

Pragmatische werkwijze

We maken klimaatadaptatie niet ingewikkelder dan nodig. Analyses en ambities moeten leiden tot maatregelen die buiten echt werken. Daarom kijken we naar wat aantoonbaar effect heeft, ruimtelijk haalbaar, betaalbaar en beheerbaar is.

We beginnen buiten

Klimaatkaarten en modellen zijn een belangrijk vertrekpunt, maar laten niet alles zien. Daarom bekijken we het gebied zelf en spreken we met beheerders, bewoners en andere mensen die de locatie kennen en gebruiken. Zo verbinden we modelresultaten aan de praktijk.

Integrale aanpak

Klimaatadaptatie raakt aan water, groen, ecologie, mobiliteit, gezondheid, gebruik en beheer. Onze adviseurs, ontwerpers en engineers werken dagelijks nauw met elkaar samen. Daardoor kunnen we deze onderwerpen vanaf het begin combineren in één samenhangende aanpak.

Voor wie werken wij?

Gemeenten

We helpen gemeenten bij klimaatstresstesten, risicodialogen, klimaatbeleid, uitvoeringsagenda’s en klimaatadaptieve herinrichtingen. Daarbij zorgen we dat ambities bestuurlijk uitlegbaar zijn en kunnen worden toegepast in toekomstige projecten.

Ontwikkelaars en bouwers

Bij gebiedsontwikkelingen vertalen we lokale klimaatkaders en gebiedsrisico’s naar concrete uitgangspunten voor verkaveling, inrichting en ontwerp. Zo is vroeg duidelijk welke ruimte en maatregelen nodig zijn.

Afhankelijk van de opgave werken we samen met stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten, beheerders, waterschappen, ecologen, ontwerpers en technische adviseurs.

Uitgelicht: De Warnaar, Poortugaal

Gemeente Albrandswaard combineert de vervanging van de riolering in De Warnaar met een klimaatadaptieve herinrichting. Gebiedsmanagers is vanaf het begin betrokken.

We brachten de maatschappelijke functies, het groen, de waterhuishouding en de bodemopbouw van de wijk in beeld. Daaruit bleek welke locaties kwetsbaar zijn voor hitte en wateroverlast.

Tijdens een ambitiesessie brachten we verschillende gemeentelijke afdelingen bij elkaar. Samen stelden zij concrete ambities vast voor water, hitte, droogte, ecologie, circulariteit, mobiliteit en het sociaal domein. Een van de ambities is 50% schaduw op verblijfsplekken en belangrijke looproutes.

Daarmee werd de klimaatanalyse een concrete ontwerpopdracht. De ontwerper kan ermee werken en de gemeente kan gemaakte keuzes onderbouwen.

Lees meer over de herinrichting van De Warnaar

Veelgestelde vragen

Wat is een klimaatstresstest en wanneer is deze nodig?

Een klimaatstresstest brengt in beeld waar een gebied kwetsbaar is voor wateroverlast, hitte, droogte en overstroming. Daarbij kijken we ook welke functies, gebruikers en natuurwaarden op die locaties kwetsbaar zijn.

Een stresstest is nodig wanneer deze risico’s nog niet goed in beeld zijn of wanneer bestaande analyses moeten worden geactualiseerd of verdiept. De uitkomsten vormen de basis voor de risicodialoog en verdere keuzes over ambities en maatregelen.

Dat hangt af van het gebied en de vraag. Meestal onderzoeken we wateroverlast door extreme neerslag, hitte en langdurige droogte. Waar relevant nemen we ook bodemdaling, grondwater, funderingen, groen, biodiversiteit en vitale of kwetsbare functies mee.

De vraag is vooral welke gevolgen een klimaateffect heeft voor het gebruik en de inrichting van het gebied.

Na de stresstest volgt meestal de risicodialoog. Daarin bespreekt u met beheerders, bestuurders en andere betrokkenen welke risico’s acceptabel zijn, waar ingrijpen nodig is en welke ambities daarbij horen.

De gemaakte keuzes worden vervolgens vertaald naar maatregelen, prioriteiten en verantwoordelijkheden. Deze kunnen worden vastgelegd in een strategie, programma van eisen of uitvoeringsagenda.

De risicodialoog is het proces waarin betrokken partijen de uitkomsten van de klimaatstresstest bespreken en keuzes maken. Welke risico’s accepteren we? Waar willen we maatregelen nemen? Welk ambitieniveau hoort daarbij?

De uitvoeringsagenda legt vast hoe deze keuzes worden uitgevoerd. Daarin staan de maatregelen, prioriteiten, verantwoordelijkheden en vervolgstappen. De risicodialoog bepaalt dus de richting, de uitvoeringsagenda maakt de aanpak concreet.

We vertalen de klimaatopgave naar uitgangspunten voor het maaiveld, de groenstructuur, het watersysteem, materiaalgebruik en de inrichting van verblijfsruimten. Maatregelen voor wateroverlast, hitte, droogte en biodiversiteit worden zo onderdeel van het ontwerp en niet achteraf toegevoegd.

Vervolgens beoordelen we de maatregelen op effect, ruimtebeslag, kosten, uitvoerbaarheid en beheer. Waar technische uitwerking nodig is voor waterberging, infiltratie, riolering of grondwater, combineren we dit met onze dienst Stedelijk water en riolering.

Ja. We kunnen een stedenbouwkundig plan, inrichtingsplan of ontwerp beoordelen aan de hand van de klimaatrisico’s van de locatie en de geldende gemeentelijke, regionale of projectspecifieke kaders.

We maken inzichtelijk welke onderdelen al goed zijn uitgewerkt, waar risico’s blijven bestaan en welke aanpassingen mogelijk zijn. Daarbij letten we op de samenhang tussen water, hitte, droogte, groen, biodiversiteit, gebruik en beheer.

Bespreek uw vraagstuk rondom klimaatadaptatie

Werkt u aan klimaatbeleid, een gebiedsontwikkeling of de herinrichting van een bestaand gebied? Neem rechtstreeks contact op met Maarten. Hij denkt graag mee over de risico’s, ambities en een passende aanpak voor klimaatadaptatie.

Maarten de Hoog
Projectleider & Adviseur Water en Klimaat
06 23 93 93 19
maarten.de.hoog@gebiedsmanagers.nl

Gerelateerde thema's

Deel deze pagina
Onze expert
Maarten de Hoog
Projectleider | Adviseur

Lees artikelen, whitepapers, nieuwsberichten en meer

Bekijk nieuws

Bekijk onze projecten

Project

Gemeente Kaag en Braassem zet onderhoud buitenruimte slim en duurzaam in de markt

Duurzaamheid
Project

Gebiedsmanagers begeleidt Zwaluwhof van eerste schets tot laatste boom

Water & Klimaat
Project

Zuydpolder Barendrecht: zes woonerven midden in de natuur

Water & Klimaat
Project

Hellouw werkt aan de toekomst van haar dorp

Water & Klimaat