Draagvlak bouw je niet achteraf

Omgevingsmanagement is meer dan bewoners informeren. Het gaat om grip krijgen op alles wat een project in de omgeving raakt: belangen, verwachtingen, risico’s, communicatie, bereikbaarheid, hinder, veiligheid en bestuurlijke gevoeligheden.

Bij Gebiedsmanagers doen we dat vanuit de inhoud. Onze omgevingsmanagers begrijpen de civieltechnische kant van projecten. Daardoor kunnen we meedenken met projectleiders, ontwerpers, beheerders en aannemers, terwijl we tegelijk scherp blijven op bewoners, ondernemers en andere stakeholders.

Zo wordt omgevingsmanagement geen losse communicatielaag achteraf, maar een vast onderdeel van het projectproces.

Omgevingsmanagement is waardevol wanneer een project invloed heeft op de leefomgeving. Bijvoorbeeld bij werkzaamheden die impact hebben op bereikbaarheid, parkeren, groen, water, veiligheid, planning of het dagelijks gebruik van de openbare ruimte.

Gemeenten schakelen ons onder andere in bij:

• rioolvervanging en herinrichting van straten;
• klimaatadaptieve projecten;
• integrale wijkaanpakken;
• bouwrijp en woonrijp maken;
• gebiedsontwikkeling;
• projecten met veel bewoners- of ondernemersbelangen;
• werkzaamheden waarbij bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie goed geregeld moeten zijn.

Hoe eerder de omgeving in beeld is, hoe beter het projectteam keuzes kan maken. Niet alles hoeft aangepast te worden, maar belangen moeten wel bekend zijn. Dat voorkomt verrassingen later in het proces.

Goed omgevingsmanagement geeft projectteams overzicht. Wie moet wanneer betrokken worden? Welke zorgen leven er? Welke afspraken zijn gemaakt? Welke signalen moeten mee naar ontwerp of uitvoering?

Voor gemeenten levert dat concreet op:

• eerder zicht op stakeholders, belangen en risico’s;
• betere afstemming tussen techniek, communicatie en uitvoering;
• minder ruis tijdens de uitvoering;
• begrijpelijke communicatie richting bewoners en ondernemers;
• een participatieproces dat achteraf uitlegbaar is;
• duidelijke afspraken over bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie;
• meer grip op bestuurlijke en maatschappelijke gevoeligheden.

Draagvlak is nooit volledig te garanderen. Een zorgvuldig proces wel. De Omgevingswet stimuleert vroegtijdige participatie, zodat belangen, meningen en ideeën op tijd op tafel komen. Juist daarom helpt het om participatie en omgevingsmanagement niet pas aan het eind van het ontwerptraject op te pakken.

1. Omgevingsscan: weet waar je werkt

Elke wijk, straat en projectomgeving is anders. Daarom starten we vaak met een omgevingsscan. Daarmee brengen we de fysieke en sociale kenmerken van het plangebied in beeld.

We kijken onder andere naar de omgeving, de gebruikers, de ruimtelijke opzet, lokale gevoeligheden, eerdere ontwikkelingen, demografische kenmerken en mogelijke kansen. Denk aan klimaatadaptatie, groen, water, bereikbaarheid of leefbaarheid.

Zo ontstaat vroeg in het proces een helder beeld van de omgeving waarin het project moet landen.

→ Lees meer over de omgevingsscan

2. Stakeholder- en krachtenveldanalyse

Niet iedereen heeft hetzelfde belang bij een project. Bewoners kijken anders dan ondernemers. Beheerders kijken anders dan bestuurders. En nutspartijen, scholen, woningcorporaties of waterschappen hebben vaak weer andere aandachtspunten.

Met een stakeholder- en krachtenveldanalyse brengen we in kaart wie betrokken moet worden, welke belangen spelen en op welk moment afstemming nodig is.

Dat helpt het projectteam om vooraf betere keuzes te maken. Wie informeer je? Wie betrek je actief? Waar zit mogelijk weerstand? En welke partijen kunnen juist helpen om het project sterker te maken?

→ Lees meer over stakeholderanalyse bij gebiedsontwikkeling

3. Participatie- en communicatiestrategie

Goede communicatie begint niet met een bewonersbrief. Eerst moet duidelijk zijn wat je wilt ophalen, wie je wilt bereiken en welke ruimte er is voor invloed.

Samen met de gemeente bepalen we de participatie- en communicatiestrategie. We kijken naar doelgroepen, timing, boodschap, participatieniveau en middelen. Daarbij maken we technische informatie begrijpelijk, zonder de inhoud plat te slaan.

Dat kan leiden tot een communicatieplan, bewonersbrieven, projectpagina’s, bijeenkomsten, enquêtes, digitale participatie of gerichte gesprekken met stakeholders.

→ Lees meer over participatie onder de Omgevingswet

4. Factor C-sessie

Bij complexe projecten helpt het om techniek, communicatie en omgeving samen aan tafel te krijgen. Een Factor C-sessie kan daarbij helpen.

In zo’n sessie brengen we samen met het projectteam de belangrijkste doelgroepen, belangen, boodschappen en communicatiemomenten scherp in beeld. Dat zorgt voor een gedeeld vertrekpunt. Niet alleen voor communicatie, maar ook voor ontwerp, planning en uitvoering.

→ Lees meer over Factor C-sessies

5. Begeleiding van participatie

Gebiedsmanagers begeleidt participatietrajecten praktisch en zorgvuldig. De vorm hangt af van het project, de omgeving en de participatieruimte.

Mogelijke onderdelen zijn:

• bewonersavonden;
• workshops of ambitiesessies;
• digitale enquêtes;
• gesprekken met ondernemers of instellingen;
• afstemming met beheerders, wijkmanagers en communicatieadviseurs;
• begrijpelijke projectcommunicatie;
• inzet van digitale middelen zoals een gebiedsportaal;
• terugkoppeling van reacties en gemaakte keuzes.

We zorgen dat participatie niet blijft hangen in losse reacties, maar bruikbare input oplevert voor het projectteam.

6. BLVC-plan: afspraken borgen richting uitvoering

Een BLVC-plan helpt om de stap van voorbereiding naar uitvoering goed te organiseren. BLVC staat voor bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie.

In het BLVC-plan leggen we vast welke aandachtspunten, afspraken en randvoorwaarden belangrijk zijn voor de uitvoering. Denk aan routes, fasering, hinder, communicatie met bewoners en ondernemers, veiligheid rondom het werkgebied en bereikbaarheid van woningen, winkels of maatschappelijke functies.

Zo blijven de opbrengsten uit het participatieproces niet liggen. Ze worden meegenomen richting aanbesteding, aannemer en uitvoeringsfase.

→ Lees meer over BLVC-plannen

Techniek en omgeving in één aanpak

Bij projecten in de buitenruimte heeft bijna elke technische keuze effect op de omgeving. Een andere fasering, een tijdelijke afsluiting, kabels en leidingen, waterberging, groen of verkeersveiligheid: het raakt allemaal aan communicatie en participatie.

Omdat Gebiedsmanagers de civieltechnische inhoud begrijpt, kunnen we sneller schakelen met projectteams én duidelijker uitleggen wat keuzes betekenen voor de omgeving.

Vroeg betrokken, zodat het later minder schuurt

Veel gedoe ontstaat doordat de omgeving pas in beeld komt als het ontwerp al grotendeels vastligt. Dan voelt participatie snel als informeren.

Wij helpen gemeenten om stakeholders, belangen en risico’s eerder te zien. Niet om elk bezwaar te voorkomen, maar om keuzes beter te kunnen maken en uitleggen.

Proces en afspraken goed georganiseerd

Goed omgevingsmanagement vraagt om structuur. Wie doet wat? Wanneer worden stakeholders betrokken? Welke reacties worden vastgelegd? Hoe worden afspraken opgevolgd?

Wij zorgen dat het omgevingsproces niet naast het project gaat lopen, maar onderdeel wordt van voorbereiding, ontwerp en uitvoering.

Praktisch in de wijk, zorgvuldig in het proces

Omgevingsmanagement moet werken aan tafel bij het projectteam, maar ook in de straat, tijdens een bewonersavond of in gesprek met een ondernemer.

Daarom werken we nuchter en concreet. Begrijpelijke communicatie, vaste aanspreekpunten, duidelijke afspraken en goede vastlegging. Zo blijft het proces ook achteraf uitlegbaar.

Onze omgevingsmanagers werken vooral voor gemeenten en organisaties die verantwoordelijk zijn voor projecten in de openbare ruimte.

We ondersteunen onder andere:

Projectleiders en projectmanagers
Met overzicht, stakeholderafstemming, participatieaanpak en begeleiding richting uitvoering.

Beheerafdelingen
Met praktische afstemming rond bereikbaarheid, hinder, veiligheid en uitvoerbaarheid.

Communicatie- en participatieadviseurs
Met technische vertaling, doelgroepenanalyse, participatiestrategie en terugkoppeling.

Afdelingshoofden, beleidsadviseurs en bestuurders
Met een proces dat zorgvuldig is ingericht, navolgbaar is en minder bestuurlijke ruis oplevert.

Omgevingsmanagement is vooral belangrijk bij projecten waar techniek en dagelijks gebruik dicht op elkaar zitten. Bijvoorbeeld wanneer werkzaamheden plaatsvinden in bestaande wijken, winkelgebieden, schoolomgevingen of druk gebruikte openbare ruimte.

Voorbeelden van situaties waarin wij vaak worden betrokken:

• een straat gaat open voor rioolvervanging;
• een wijk wordt klimaatadaptief ingericht;
• parkeerplaatsen, routes of groen veranderen;
• ondernemers moeten bereikbaar blijven tijdens werkzaamheden;
• bewoners hebben zorgen over planning, veiligheid of hinder;
• verschillende gemeentelijke afdelingen moeten dezelfde boodschap uitdragen;
• afspraken uit participatie moeten worden geborgd richting uitvoering.