SPUK SEB: subsidie voor emissieloos bouwen bij gemeentelijke projecten

Gemeenten die investeren in emissieloos bouwmaterieel kunnen vanaf januari 2026 opnieuw subsidie aanvragen via de SPUK SEB-regeling. Het Rijk stelt €120 miljoen beschikbaar om de meerkosten van elektrische graafmachines, kieptrucks en ander materieel te dekken. Voor gemeenten die werken aan klimaatdoelen én te maken hebben met krappe budgetten, biedt deze regeling concrete financiële ruimte.

De Regeling stimulering Schoon en Emissieloos Bouwen voor medeoverheden (SPUK SEB) is een rijksbijdrage voor gemeenten, provincies en waterschappen. De regeling vergoedt een deel van de meerkosten wanneer u bij aanbestedingen eist dat aannemers werken met emissieloos materieel, zoals elektrische graafmachines, shovels of kieptrucks.

De achtergrond: emissieloos bouwen is duurder dan traditioneel bouwen. Elektrisch materieel vraagt hogere investeringen van aannemers, en die kosten komen uiteindelijk terug in de offertes. De SPUK SEB compenseert een deel van dat prijsverschil, zodat duurzaamheidseisen niet automatisch leiden tot budgetoverschrijdingen.

De regeling loopt sinds 2024 en wordt jaarlijks opengesteld. Voor 2026 kunnen aanvragen worden ingediend tussen 13 januari en 11 september.

Het totale budget voor 2026 bedraagt €120 miljoen, verdeeld over twee categorieën:

• €100 miljoen voor bouwwerkzaamheden die vallen onder het Mobiliteitsfonds (denk aan wegen, bruggen, tunnels, vaarwegen)
• €20 miljoen voor overige aanbestede bouwwerkzaamheden

Per aanvrager geldt een maximum van €5 miljoen over de gehele looptijd van de regeling. Dat is een forse verhoging ten opzichte van 2024, toen het plafond nog €400.000 per jaar bedroeg.

Om in aanmerking te komen, moet uw gemeente het Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen hebben ondertekend. Dit convenant is een intentieverklaring waarin overheden zich committeren aan de routekaart richting emissieloos bouwen in 2030.

In 2024 is de SPUK SEB voor het eerst opengesteld. De cijfers van RVO geven een beeld van hoe de regeling in de praktijk uitpakt.

In totaal dienden 28 medeoverheden aanvragen in voor 94 projecten. Gemeenten waren de grootste groep: 11 gemeenten vroegen samen subsidie aan voor 45 projecten. Het totaal toegekende bedrag kwam uit op €4,4 miljoen.

De meest voorkomende projecttypen waren wegenbouw (45 aanvragen), waterbouw (16) en straatwerk (10). Het meest aangevraagde materieel: mobiele graafmachines, shovels en walsen. Bijna al het gesubsidieerde materieel was elektrisch aangedreven; slechts zes machines werkten op waterstof.

De behaalde emissiereductie over alle projecten: ruim 6.000 kg stikstofoxiden (NOx), 1.138 ton CO₂ en 209 kg fijnstof. Dat zijn concrete cijfers die gemeenten kunnen gebruiken in hun verantwoording naar de raad.

Een opvallende uitkomst: vijf medeoverheden bereikten het volledige plafond van €400.000. Dat wijst erop dat er bij koplopers meer vraag is dan het budget toeliet. De verhoging naar €5 miljoen voor 2026 speelt hierop in.

De trend is helder: emissie-eisen in aanbestedingen worden strenger. Grote gemeenten zoals Amsterdam, Rotterdam en Utrecht hanteren al nul-emissiezones voor bouwverkeer. Andere gemeenten, zoals Alphen aan den Rijn, kondigen vergelijkbare eisen aan vanaf 2027. En in gebieden nabij Natura 2000 gelden sowieso strikte stikstofnormen.

Voor projectleiders en beleidsmedewerkers betekent dit dat u steeds vaker te maken krijgt met de vraag: hoe combineren we duurzaamheidseisen met een realistisch budget?

De SPUK SEB biedt hier een antwoord. Maar de regeling vraagt wel voorbereiding:

• De subsidieaanvraag moet vóór de start van de werkzaamheden zijn ingediend
• U heeft een inzetplan nodig waarin staat welk emissieloos materieel wordt gebruikt, hoeveel dagen, en met welk vermogen
• Na afloop van het project levert u een evaluatie aan bij RVO

Dat vraagt om afstemming tussen uw projectvoorbereiding, de aanbesteding en de subsidieaanvraag. Hoe eerder u dit meeneemt in de planvorming, hoe soepeler het proces verloopt.

Als adviesbureau voor gemeenten begeleiden wij regelmatig projecten waarin duurzaamheidseisen een rol spelen. De SPUK SEB past in dat bredere plaatje.

Concreet kunnen wij ondersteunen bij:

• Voorbereiding en haalbaarheid. Welke projecten komen in aanmerking? Welk materieel staat op de machinelijst van RVO? En wat betekent dit voor uw planning en budget? Wij brengen dit in kaart voordat u de aanbesteding start.
• Bestekken en contracten. Om subsidie te kunnen aanvragen, moeten de emissie-eisen helder in uw bestek staan. Wij zorgen dat de juiste bepalingen zijn opgenomen, zodat u na gunning een sluitende aanvraag kunt doen.
• Begeleiding van de aanvraag. De SPUK SEB-aanvraag vraagt specifieke gegevens: machinetypen, vermogens, inzetdagen, verwachte emissiereductie. Wij helpen bij het verzamelen en aanleveren van deze informatie.
• Evaluatie en verantwoording. Na afronding van het project deelt u uw ervaringen met RVO. Wij ondersteunen bij de evaluatie en zorgen dat de cijfers kloppen.

Daarnaast denken we breder mee over verduurzaming van uw projecten. Denk aan het verlagen van MKI-waarden in bestekken, of aan de samenhang tussen emissieloos bouwen en andere duurzaamheidsambities van uw gemeente.