Hellouw werkt aan de toekomst van haar dorp

In het Gelderse dorp Hellouw, onderdeel van gemeente West Betuwe, werken inwoners, gemeente en provincie samen aan een ambitieus plan: een kloppend hart voor het dorp. Wat begon als een technische opgave voor het vervangen van riolering en het opknappen van vier straten, groeide uit tot een integraal project waarin een sociaal dorpsplein centraal staat. Gebiedsmanagers speelt hierin een cruciale rol als omgevingsmanager, waarbij we het complexe proces begeleiden en alle partijen verbinden. Hoe zorg je ervoor dat een technisch project en een sociaal initiatief naadloos samensmelten?

De aanleiding voor dit project was tweeledig. Enerzijds stond de gemeente West Betuwe voor een RIO-opgave (Riolering In Onderhoud) in vier straten van Hellouw: de Irenestraat, Beatrixstraat, Kortgraaf en Oudenhof. Het groot onderhoud aan de riolering en het wegdek bood een uitgelezen kans om de straten opnieuw in te richten en bestaande knelpunten op te lossen.

Anderzijds gaven inwoners van Hellouw in participatietrajecten aan dat ze een kloppend hart in het dorp misten. Ze wilden een dorpsplein waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, meer activiteiten voor jong en oud, en mogelijkheden om langer thuis te blijven wonen. Deze wensen werden gebundeld in een Dorpendeal, een initiatief van provincie Gelderland dat kleine kernen ondersteunt bij het versterken van hun leefbaarheid. De provincie kende Hellouw hiervoor een subsidie toe van ruim € 100.000.

Het doel van het project werd helder: de herinrichting van de vier straten combineren met de aanleg van een sociaal dorpsplein. Een integraal ontwerp dat niet alleen technisch voldoet, maar ook bijdraagt aan de sociale cohesie en toekomstbestendigheid van het dorp. Voor gemeente West Betuwe was dit de eerste Dorpendeal, waarmee ze waardevolle ervaring wilde opdoen voor de andere 25 kernen in de gemeente.

Gebiedsmanagers werd door gemeente West Betuwe gevraagd om de rol van omgevingsmanager op zich te nemen. Onze collega Cyril Parchomov nam de leiding in dit proces. Als omgevingsmanager gaat het niet alleen om projectmanagement, maar vooral om het verbinden van mensen, belangen en processen. In Hellouw betekende dat het coördineren van een complex web van belanghebbenden: dorpsbewoners, vrijwilligers, stuurgroepen en werkgroepen uit het dorp, de gemeente (zowel bestuurlijk als ambtelijk), provincie Gelderland, ingenieursbureau BWZ en nutsbedrijven zoals Liander en Vitens.

Onze belangrijkste taak was het integreren van de wensen uit de Dorpendeal in het ontwerp voor de straatherinrichting. Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Een technische RIO-opgave volgt zijn eigen logica en planning, terwijl een participatief traject voor een dorpsplein juist vraagt om tijd, dialoog en flexibiliteit. Wij zorgden ervoor dat beide trajecten niet naast elkaar liepen, maar echt samenkwamen in één coherent plan.

Daarnaast ontwikkelden en begeleidden we een intensief participatietraject. We wilden de inwoners niet alleen informeren, maar echt betrekken bij het ontwerp. Door het opzetten van klankbordgroepen, het organiseren van informatieavonden en het voeren van gesprekken met bewoners, creëerden we draagvlak en zorgden we ervoor dat de stem van het dorp gehoord werd. Onze rol was daarbij ook om realistische verwachtingen te scheppen en te navigeren tussen de wensen van inwoners, de ambities van de gemeente en de technische en financiële kaders van het project.

Het proces startte in het voorjaar van 2023 met een brede inventarisatie. We stuurden vragenlijsten naar alle inwoners van de vier betrokken straten, waarin ze hun mening en ideeën konden geven over groen in de straat, verkeersveiligheid, voetpaden en parkeren. Deze input vormde de basis voor het schetsontwerp.

In oktober 2023 presenteerden we het schetsontwerp tijdens een inwonersbijeenkomst in dorpshuis De Biskamp. Hier konden bewoners vragen stellen en opmerkingen maken. We noteerden alle reacties zorgvuldig en verwerken deze in het vervolgproces. Samen met een klankbordgroep, bestaande uit inwoners uit het dorp, werkten we het schetsontwerp uit tot een voorlopig ontwerp. Deze klankbordgroep fungeerde als klankbord en vertegenwoordigde de verschillende belangen binnen het dorp.

In maart 2024 presenteerden we het voorlopig ontwerp, inclusief een schetsontwerp voor het sociale dorpsplein. Dit was een belangrijk moment: hier kwam de integratie van de twee trajecten echt tot leven. Inwoners zagen hoe hun wensen voor een ontmoetingsplek vorm kregen binnen de herinrichting van de straten.

Een van de grootste uitdagingen was het verkeerscirculatieplan. De Irenestraat is een belangrijke verbinding in het dorp en tegelijk een knelpunt voor verkeersveiligheid. We voerden intensieve gesprekken met de provincie Gelderland over de aansluiting op de Graaf Reinaldweg. Verschillende varianten werden onderzocht: de Irenestraat in één richting het dorp uit, of juist het dorp in. Beide opties hadden consequenties voor andere straten en voor de verkeersveiligheid.

Na zorgvuldige afweging en overleg met de provincie kwamen we tot de conclusie dat de Irenestraat het beste in twee richtingen toegankelijk kan blijven, maar wel minder aantrekkelijk gemaakt moet worden voor gemotoriseerd verkeer. Door snelheidsremmende maatregelen toe te passen, verlagen we het verkeersgeluid voor aanwonenden en verbeteren we de verkeersveiligheid, zonder dat verkeer verschuift naar andere straten zoals de Korfgraaf, Oudenhof of Tinnegieter. Deze oplossing bespaarde ook extra kosten en tijd voor nieuw ontwerp en participatie in die straten.

In januari 2025 presenteerden we het ontwerp voor het sociale dorpsplein, en in juni 2025 volgde het concept definitief ontwerp voor zowel het ontmoetingsplein als de verkeerscirculatie. Gedurende het hele proces bleven we in nauw contact met alle betrokken partijen. Toen het proces op een gegeven moment moeizaam verliep door de vele verschillende belangen, namen we het initiatief om alle partijen bij elkaar te brengen. Door bestuurlijke en ambtelijke vertegenwoordigers samen aan tafel te krijgen, konden we knopen doorhakken en het proces weer vlottrekken.

Het resultaat is een integraal ontwerp dat recht doet aan de wensen van het dorp én voldoet aan de technische en financiële kaders. Het ontwerp omvat een groen en levendig dorpsplein aan de Korfgraaf, waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten. Het plein wordt zo ingericht dat er geen hitte-eiland ontstaat en dat het aantrekkelijk is voor diverse soorten insecten, wat bijdraagt aan de biodiversiteit. Daarnaast worden de vier straten opnieuw ingericht met aandacht voor verkeersveiligheid, groen en parkeren.

De inwoners van Hellouw zijn trots op het resultaat. Zoals mevrouw Van Wijk het verwoordde: “Waar een klein dorp groot in kan zijn.” Medebewoners Van der Voort en Bambacht zijn het eens: “De Dorpendeal Hellouw gaat ons kleine dorp nog mooier en sociaal sterker maken!”

De start van de uitvoering door de gemeente is gepland in de tweede helft van 2026. Vooruitlopend daarop zullen nutsbedrijven Liander en Vitens hun netten verzwaren. Het concept definitief ontwerp wordt verder uitgewerkt naar een definitief ontwerp en vervolgens naar een technisch uitvoeringsontwerp (bestek), waarna de aanbesteding en selectie van een aannemer volgt.

Voor gemeente West Betuwe is dit project ook een leertraject. De inzichten over kerngerichte beheerplannen, kerngericht begroten en participatieprocessen worden concrete kennis die de gemeente kan inzetten voor haar andere kernen. Wij zijn trots dat we hieraan hebben kunnen bijdragen.