Expertise schedule10 min

Klimaatstresstest en gebiedsanalyse

Een foto van mensen die fietsen door hevige neerslag Een foto van droogte in een woonwijk

In het kort

Een klimaatstresstest laat zien waar wateroverlast, hitte, droogte, bodemdaling en overstroming kunnen optreden. De gebiedsanalyse maakt vervolgens duidelijk welke locaties, functies en gebruikers kwetsbaar zijn en waar maatregelen het meest nodig zijn.

We combineren klimaatdata met informatie over bodem, water, riolering, groen, bebouwing en gebruik. Met locatiebezoeken en de kennis van beheerders en andere betrokkenen vertalen we kaartbeelden naar een bruikbaar beeld van de werkelijke risico’s en kansen.

Deze expertise valt onder onze dienst Klimaatadaptatie binnen het thema Water & Klimaat.

Wanneer heeft u een klimaatstresstest nodig?

Een klimaatstresstest en gebiedsanalyse zijn nodig wanneer nog niet duidelijk is waar klimaatverandering voor problemen kan zorgen, welke functies kwetsbaar zijn en waar maatregelen prioriteit hebben. Dit kan voor een hele gemeente, maar ook voor een wijk, gebiedsontwikkeling of specifieke locatie.

De expertise geeft antwoord op vragen zoals:

  • Waar kan wateroverlast ontstaan bij extreme neerslag?
  • Welke plekken warmen sterk op en wie ondervindt daarvan hinder?
  • Waar kunnen droogte, bodemdaling of lage grondwaterstanden schade veroorzaken?
  • Welke gebieden en functies zijn kwetsbaar voor overstroming?
  • Welke infrastructuur, gebouwen, groenstructuren en voorzieningen vragen extra aandacht?
  • Waar kunnen maatregelen worden gekoppeld aan herinrichting, rioolvervanging of gebiedsontwikkeling?
  • Welke risico’s vragen verdere analyse of bestuurlijke keuzes?

Onze aanpak

Een klimaatkaart laat zien waar een effect kan optreden. Om goede keuzes te maken, moet ook duidelijk zijn wat daar kan gebeuren en wie of wat wordt geraakt. Daarom combineren we klimaatdata met gebiedskennis, locatiebezoeken en informatie over functies, gebruikers en geplande ontwikkelingen.

De vraag en het gebied afbakenen

We bepalen eerst waarvoor de analyse wordt gebruikt en op welk schaalniveau deze nodig is. Ook leggen we vast welke klimaatthema’s, locaties en functies worden onderzocht.

Vervolgens brengen we in beeld welke gegevens beschikbaar zijn en welke partijen kennis hebben van het gebied. Zo voorkomen we dat er een brede verzameling kaarten ontstaat zonder duidelijke relatie met de vraag van de opdrachtgever.

U hebt daarmee een onderzoeksvraag die past bij het besluit dat u moet nemen.

 

We onderzoeken waar wateroverlast, hitte, droogte, bodemdaling en overstroming kunnen optreden. Het detailniveau stemmen we af op de schaal en het doel van de analyse.

Daarbij gebruiken we beschikbare klimaatgegevens, beleidsinformatie en lokale data. Waar nodig voeren we aanvullende analyses uit.

U ziet daarna waar in uw gebied wateroverlast, hitte, droogte, bodemdaling en overstroming kunnen optreden.

 

Water op straat heeft andere gevolgen bij een woning, zorglocatie of belangrijke ontsluitingsroute dan op een groenstrook. Hitte vraagt extra aandacht op plekken waar kwetsbare gebruikers verblijven of weinig schaduw aanwezig is.

Daarom leggen we klimaateffecten naast de functies en kenmerken van het gebied. Zo wordt duidelijk welke locaties kwetsbaar zijn, wie of wat daar kan worden geraakt en welke gevolgen het zwaarst wegen.

U weet daarmee welke plekken echt urgent zijn, en welke een rode vlek op een kaart blijven.

 

Kaarten en modellen geven niet het volledige beeld. Daarom bezoeken we het gebied en spreken we met beheerders en andere betrokkenen die de locatie kennen.

Zo controleren we of de kaartbeelden herkenbaar zijn, welke oorzaken achter een knelpunt liggen en welke praktische omstandigheden niet direct uit de beschikbare data blijken.

U kunt daarmee uitleggen waarom een knelpunt ontstaat, en niet alleen waar het zit.

Naast de risico’s zoeken we naar geplande ontwikkelingen en werkzaamheden waaraan maatregelen kunnen worden gekoppeld, zoals rioolvervanging, herinrichting, vergroening of gebiedsontwikkeling.

Daarmee wordt zichtbaar waar klimaatmaatregelen op korte termijn kunnen aansluiten op bestaande plannen en investeringen.

U ziet welke maatregelen mee kunnen liften op werk dat toch al gepland staat.

 

We maken duidelijk welke risico’s prioriteit vragen, welke onderwerpen verder onderzoek nodig hebben en waar al concrete maatregelen kunnen worden voorbereid.

De analyse vormt daarmee de basis voor een risicodialoog, uitvoeringsagenda, gebiedsontwikkeling of klimaatadaptief ontwerp.

U hebt daarmee een rapport waar de volgende stap al in staat, in plaats van een kaartenboek dat in de la belandt.

 

Wat onderzoeken we?

De inhoud en het detailniveau hangen af van de onderzoeksvraag en de schaal van het gebied. We kunnen onder meer onderzoeken:

  • wateroverlast door extreme neerslag en de samenhang tussen riolering, maaiveld en oppervlaktewater;
  • overstromingsdiepten, bereikbaarheid en kwetsbare functies;
  • hitte, schaduw en mogelijkheden voor verkoeling;
  • droogte, bodemdaling en grondwaterrisico’s;
  • de kwetsbaarheid van woningen, infrastructuur, maatschappelijke voorzieningen en vitale functies;
  • de kwaliteit en kwetsbaarheid van bomen, groen, natuur en bodem;
  • geplande ontwikkelingen en kansen om maatregelen mee te nemen;
  • mogelijke gevolgen onder verschillende klimaatscenario’s.

Laat de analyse zien dat hoge of lage grondwaterstanden risico’s opleveren voor funderingen, groen of openbare ruimte? Dan kunnen we dit verder uitwerken binnen onze expertise actief grondwaterbeheer.

Foto van uitgedroogd gras

Wat krijgt u?

U krijgt inzicht in de klimaatrisico’s, kwetsbare functies en kansen binnen het onderzochte gebied. Afhankelijk van de vraag en schaal bestaat dit uit:

  • een klimaatstresstest of gebiedsanalyse;
  • kaartbeelden van klimaateffecten en relevante gebiedskenmerken;
  • een overzicht van kwetsbare locaties, functies en gebruikers;
  • een knelpunten- en kansenkaart;
  • waar relevant een vergelijking van klimaatscenario’s;
  • advies over prioriteiten, aanvullend onderzoek en mogelijke vervolgstappen.

De analyse geeft richting aan ambities, beleid, investeringen en toekomstige projecten. Wilt u daarna bepalen welke risico’s acceptabel zijn en welke maatregelen prioriteit krijgen? Dan begeleiden we de risicodialoog en uitvoeringsagenda.

Moeten de uitkomsten direct worden vertaald naar de inrichting van een gebied? Dan werken we deze verder uit binnen klimaatadaptief ontwerpen.

Voor wie werken wij?

We voeren klimaatstresstesten en gebiedsanalyses uit voor gemeenten, ontwikkelaars en andere gebiedspartijen. Dat kan voor een hele gemeente, wijk, gebiedsontwikkeling of specifieke locatie.

Gemeenten gebruiken de analyse bijvoorbeeld voor klimaatbeleid, het prioriteren van maatregelen, een risicodialoog of de voorbereiding van herinrichtingsprojecten. Voor ontwikkelaars maakt de analyse vroeg duidelijk welke klimaatrisico’s en gebiedskenmerken invloed hebben op de haalbaarheid en inrichting van het plan.

Afhankelijk van de opgave werken we samen met beheerders, waterschappen, ontwerpers, ecologen en andere inhoudelijke specialisten. Hun gebiedskennis helpt om kaartbeelden te vertalen naar een betrouwbaar beeld van de werkelijke risico’s en kansen.

Uitgelicht: Goeree-Overflakkee

Gemeente Goeree-Overflakkee wilde weten welke kansen en risico’s klimaatverandering voor het eiland met zich meebrengt en vroeg om een praktische uitwerking. Gebiedsmanagers voerde de klimaatstresstest uit samen met Rodenburg Wateradvies en Buro Bergh.

We begonnen met het afbakenen van de onderzoeksvraag en het betrekken van de relevante partijen. Vervolgens combineerden we informatie uit het basisrioleringsplan met analyses van wateroverlast, hitte, droogte en waterveiligheid.

Het resultaat is een rapport met helder kaartmateriaal, knelpunten en kansen en een overzicht van onderwerpen die op korte termijn aandacht vragen. De uitkomsten zijn ook gebruikt voor de regionale adaptatiestrategie.

Lees meer over de klimaatstresstest Goeree-Overflakkee

Veelgestelde vragen

Wat is een klimaatstresstest?

Een klimaatstresstest brengt in beeld waar wateroverlast, hitte, droogte, bodemdaling en overstroming kunnen optreden. De test laat zien aan welke klimaateffecten een gebied kan worden blootgesteld.

Een stresstest geeft daarmee een eerste beeld van de mogelijke kwetsbaarheden. Om te bepalen wat de gevolgen voor het gebied zijn, combineren we de resultaten met een gebiedsanalyse.

Een klimaatstresstest laat zien waar klimaateffecten kunnen optreden. De gebiedsanalyse onderzoekt vervolgens welke functies, gebruikers en locaties daar kwetsbaar voor zijn en wat de mogelijke gevolgen zijn.

Kort gezegd: de stresstest brengt de dreiging in beeld. De gebiedsanalyse maakt duidelijk waar die dreiging een werkelijk risico vormt.

Meestal onderzoeken we wateroverlast door extreme neerslag, hitte, droogte, bodemdaling en overstroming. Welke thema’s en indicatoren nodig zijn, hangt af van de locatie en de onderzoeksvraag.

We kijken naar de klimaateffecten zelf en naar de gevolgen voor gebouwen, infrastructuur, maatschappelijke voorzieningen, groen, natuur en de gebruikers van het gebied.

 

Een klimaatstresstest kan worden uitgevoerd voor een hele gemeente, maar ook voor een wijk, gebiedsontwikkeling of specifieke locatie.

Het schaalniveau bepaalt welke gegevens nodig zijn en hoe gedetailleerd de analyse wordt. Een gemeentelijke stresstest ondersteunt vooral beleid en prioritering. Een gebiedsanalyse voor een concrete ontwikkeling kan verder inzoomen op ontwerpkeuzes en lokale maatregelen.

We gebruiken beschikbare klimaatgegevens en informatie over onder meer bodem, maaiveld, riolering, oppervlaktewater, bebouwing, groen, infrastructuur en gebruik.

Daarnaast zijn beleidsinformatie, geplande ontwikkelingen en de kennis van beheerders en andere betrokkenen belangrijk. Waar de beschikbare gegevens onvoldoende antwoord geven op de onderzoeksvraag, adviseren we over aanvullende analyses.

Klimaatkaarten zijn een belangrijk vertrekpunt, maar laten niet altijd zien wat een effect voor een specifieke plek betekent. Water op straat bij een belangrijke route of zorglocatie heeft bijvoorbeeld andere gevolgen dan water op een groenstrook.

Een gebiedsanalyse koppelt de kaartbeelden aan functies, gebruikers, gebiedskennis en geplande ontwikkelingen. Daardoor wordt duidelijk welke risico’s werkelijk aandacht vragen en waar kansen liggen om maatregelen mee te nemen.

Na de klimaatstresstest en gebiedsanalyse volgt meestal een risicodialoog. Daarin bespreekt u met beheerders, bestuurders en andere betrokkenen welke risico’s acceptabel zijn, waar maatregelen nodig zijn en welk ambitieniveau daarbij hoort.

De gemaakte keuzes kunnen daarna worden vastgelegd in een strategie, programma van eisen of uitvoeringsagenda. Wanneer maatregelen direct in een gebied moeten worden uitgewerkt, kunnen de resultaten ook worden gebruikt voor een klimaatadaptief ontwerp.

Bespreek uw klimaatanalyse

Wilt u weten waar uw gebied kwetsbaar is en welke klimaatrisico’s aandacht vragen? Bespreek met Maarten welke onderzoeksvraag, gegevens en mate van detail bij uw gebied passen.

Maarten de Hoog
Projectleider & Adviseur Water en Klimaat
06 23 93 93 19
maarten.de.hoog@gebiedsmanagers.nl

Deel deze pagina
Onze expert
Maarten de Hoog
Projectleider | Adviseur

Bekijk onze projecten

Project

Gemeente Kaag en Braassem zet onderhoud buitenruimte slim en duurzaam in de markt

Duurzaamheid
Project

Gebiedsmanagers begeleidt Zwaluwhof van eerste schets tot laatste boom

Water & Klimaat
Project

Zuydpolder Barendrecht: zes woonerven midden in de natuur

Water & Klimaat
Project

Hellouw werkt aan de toekomst van haar dorp

Water & Klimaat